My East Africa, Madagascar & other wildlife photos

www.flickr.com More of my East Africa photos
www.flickr.com More of my Madagascar photos
www.flickr.com More of my other wildlife spotting photos

Sunday, November 15, 2009

Weken van Wijsheid

Stel. Je bent tweeëneenhalve maand in Oost-Afrika. Waarvan 7 weken geheel op jezelf aangewezen, alleen, in Tanzania. Diverse mensen vragen zich dan af of je nieuwe inzichten hebt gekregen. Of je wijzer bent geworden. De zin van het leven - of beter: de zin van jouw leven - helderder in beeld hebt gekregen. Of je veel hebt nagedacht over het leven. Over alles. Het zijn en beleven van Afrika. Het moment. De weidse vlaktes. De indrukwekkende momenten. De dalen. De bergen. Het stof. Op de weg. In je neus. In je hoofd.

Ik kan hier geen direct antwoord op geven. Ik zal het uitleggen. Er is een uitdrukking "When in Rome, do as the Romans do". Dat geldt ook voor Tanzania. Als je daar langere tijd verblijft, doe als de Tanzanianen. En daar zit 't hem.
Er is een citaat wat ik onderweg in Tanzania van iemand gehoord heb. Ik weet niet meer bij wie het oorspronkelijk vandaan kwam. Het was vermoedelijk een Tanzaniaan. Maar het kan net zo goed een blanke zijn geweest. Het geeft een deel van de cultuur, maar wellicht ook een van de oorzaken waarom Tanzania nog steeds een arm ontwikkelingsland is: "Tanzanianen zijn beter in lopen dan in denken."
Je kunt hier een groot Westers oordeel inleggen, maar dat is niet mijn intentie. Dat Tanzanianen beter zijn in lopen dan in denken is ook een waarneming. Of het erg is? Dat is niet relevant.

De uitspraak deed me ook denken aan een boek dat ik tegenkwam. In de Usambara Bergen, op mijn tocht door Mazumbai Forest, verbleef ik in een oude, grote boerderij. Deze boerderij is van de jaren 1940 tot de jaren '80 bewoont geweest door de Zwitserse familie Tanner. Op mevrouw Tanner na is het hele gezin in Tanzania geboren (en nee, Tanzania is geen samentrekking van Tanner en Zanzibar). Zij leefden tussen Westen en Afrika in. In het huis staan nog steeds hun meubels en hun boekenkasten. Van een boekje uit 1932 met soldatenvolksliedjes tot populaire tijdschriften uit de jaren ´70. In de kast stond ook het ´Kultbuch´ uit 1963 "Die Weißen denken zuviel" van Paul Parin et al. Met de uitspraak van een dorpshoofd uit Mali: "Die Weißen denken zuviel, und dann machen sie viele Sachen; und je mehr sie machen, umso mehr denken sie. Und dann verdienen sie viel Geld, und wenn sie viel Geld haben, machen sie sich Sorgen, dass das Geld verloren gehen könnte und sie keins mehr haben. Dann denken sie noch mehr und machen noch mehr Geld und haben nie genug. Dann sind sie nicht mehr ruhig. So kommt es, dass sie nicht glücklich sind."

Zie hier het schijnbare contrast tussen de Afrikaanse en de Westerse samenleving. De rol die het denken inneemt in de maatschappij en de waarde die eraan wordt gehangen. Doe in Afrika zoals de Afrikanen. Rondreizen en verblijven in Tanzania dwingt niet tot veel denken. Het is niet nodig. De dag gaat voorbij. Morgen is er weer een dag. Wat die dag brengt zie je die dag wel. Niet alles vooruit plannen. Soms moet je uiteraard vervolgstappen in je reis plannen en vooruit regelen. Maar dat hoeft niet te vaak. Leven bij de dag. Zijn in het hier en nu. Waarbij zijn in het hier en nu een groot continuüm is. Van hoger bewustzijn en beleving zoals binnen Zen of yoga. Tot overleven. Niet weten wanneer je volgende maaltijd zal zijn. Nu pinda's verkopen. Over 10 minuten ook. Morgen weer. Over 10 jaar misschien ook. Maar dat weet je niet. Daar heb je niet over nagedacht. Het maakt ook niet uit. Voor zijn hoef je niet steeds te denken, tenzij je Hamlet bent.

Inzichten en diep nadenken gaan vaak gepaard met heftige gebeurtenissen. Net zoals in de evolutie van soorten er door grote gebeurtenissen snelle veranderingen zijn, zo worden denkstromen en inzichten in stroomversnelling gezet door Grote Dingen. Daar zit het hem wellicht ook. Voor mij geen cultuurshock in Tanzania. Ik observeer, neem waar. Maak er deel van uit. Je hebt arme mensen. Zieke mensen. Ellende. Alles wat anders is dan wat we gewend zijn. Je vrienden en familie niet om je heen. Ander eten. Geen thuis of rustplek. Veel indrukken. Veel nieuwe mensen. Nieuwe dieren. Nieuwe safari's. Fantastische momenten die je niet deelt met anderen. Stemt dat tot zwaar nadenken? Nee. Het is nu eenmaal zo. En dat is best. Leef gewoon in het heden. Wees blij met wat je meemaakt. Of niet. Ik heb juist erg weinig gedacht. Er zijn dagen geweest die voorbij zijn gegaan. Ongedacht. Bijna gedachteloos. Go with the flow. Als je je niet verzet zijn er ook geen heftige gebeurtenissen die meer denkwerk vereisen.

Het heeft ook met mijn eigen filosofie te maken. Bijvoorbeeld, de vraag 'wat is de zin van het leven?' vind ik - voor mij - volkomen irrelevant. Het leven hoeft geen zin te hebben. Het leven hoeft te zijn. Gewoon een 'j' in de zin stoppen. Geniet van het moment. Schep genoegen in het beleven en zien. Van een klein vliegje met blauwe stippen tot gestuntel met een kruiwagen of een kerstboomgeurverspreider in een taxi.

Heb ik dan helemaal nergens over gedacht? Geen nieuwe inzichten? Zou wat karig zijn. Zonde van de tijd. Mijn associatieve gedachtes staan ook niet stil. Waarnemen is associëren. Vandaar de (flauwe) humor, dubbelzinnige teksten soms op mijn blog. Nieuwe inzichten en gedachtes zijn er ook gewoon. Weten welke dingen er toe doen, wat niet en wat je onverbeterlijk nog steeds niet geleerd hebt. En dat dat best is. Ze komen. Alles gaat pole pole (langzaam). Niet pats-boem na hard overpeinzen. Ze blijken er opeens te zijn. Alsof je op een gegeven moment in de bus opkijkt en ziet dat je niet meer langs de palmenkust rijdt maar door de met bos begroeide bergen. De bergen zijn er. Waren er. Je moet er alleen heenrijden. En daarvoor hoef je niet continu uit het raampje te kijken waar je bent. De bus rijdt wel. Zonder zelf meteen achter het stuur te kruipen. Het kaartje is toch al gekocht, je weet waar de bus heengaat. Een plek waar je nog niet geweest bent. Dus eigenlijk weet je niet waar de bus heengaat. Je ziet het wel. Uit de wolken doemt dan een prachtig beeld van groene berghellingen met 40 meter hoge bomen en dichte begroeiing op die over elkaar heen groeit. Een koele stroom die zich langs de wortels worstelt. Groen, tastbaar, indrukwekkend. Divers. En grotendeels ondoordringbaar. Maar nog steeds mooi.

Tanzanianen zijn beter in lopen dan in denken. En soms denken ze: "Ik pak de bus, het is te ver lopen."

No comments:

Post a Comment